Akut böbrek yetmezliği
metabolik atıkların birikimine neden olacak kadar böbrek işlevinde ani azalma olarak nitelendirilen klinik bir tablodur.
Sağlam nefron perfüzyonu; glomerüler ultrafiltrasyon, yeterli tübüler fonksiyon ve idrar yollarının açık olması ile olur. Bunların birinde aksama akut böbrek yetmezliğini (ABY) ortaya çıkarabilir.
Damarlarda ve glomerülde bir lezyon olmaksızın nefronun iskemisi veya toksik zedelenme ile olan ABY---> Akut tübüler nekroz olarak adlandırılır.
Çogu kez oligürü veya anüri ile birlikte azotemi(kan üre ve kreatinin artması)
olması ile karekterizedir.
Oligüri idrar çıkışının 400ml/m2/gün daha az idrar yapılmasıdır. Yenidoğanda 1ml/kg/saat, daha büyük çocuklarda ise 0,5 ml/kg/saat’den daha az idrar çıkarılması oligüri olarak değerlendirilir.
Akut böbrek yetmezliği neden olan faktörlere göre sınıflandırılır
Prerenal
Renal
Postrenal
Akut böbrek yetmezliği nin Nedenleri
Prerenal(hipovolemi,hipotansiyon,hipoperfüzyon)
Ağır dehidratasyon
Kanama
Yanıklar
Septik şok
Pankreatit , peritonit,asit
Kalp ameliyatları
Diabetes mellitus(osmotik diürez)
Solunum güçlüğü sendromu
Diabetes insipidus
Hepatorenal sendrom
ABY’nin Nedenleri(2)
Renal(Parenkimal)
Glomerüler hastalıklar
Akut poststreptokoksik glomerülonefrit
Memranoproliferatif GN
İlerleyici GN
Sistemik hastalıklar
SLE
Hemolitik üremik sendrom
Bakteriyel endokardit
Henoch-Schönlein purpurası
Vaskülitler
ABY’nin Nedenleri(3)
Renal
Metabolik/Endokrin nedenler
Aşırı duyarlılık reaksiyonları
Antibiyotikler(aminoglikozid,metisilin, amfoterisin)
Metaller(kurşun,altın)
Organik eriticiler(Karbon tetraklorür, etilen glikol)
Oksalik asit, ürik asit
Masif hemoliz
Miyoglobinüri (crush sendromu)
Diğerleri
Tümör infiltrasyonları
Piyelonefrit
Renal arter trombozu
Renal ven trombozu
ABY’nin Nedenleri(4)
Postrenal
Bilateral üreter tıkanması(taş, pıhtı, tümör
Mesane çıkışında tıkanma(taş, pıhtı, tümör)
Konjenital obstrüktif üropati Prerenal Akut böbrek yetmezliği; böbreğe gelen kan akımının azalması sonucu, hipoperfüzyona böbreğin gösterdiği yanıttır. Altta yatan neden tedavi edilirse oligüri ve azotemi süratle düzelir. Hipovolemi ve hipoperfüzyon uzun süre devam ederse renal ABY gelişebilir. Renal ABY;GFH azalma ile birlikte, tübülüs hücrelerinde fonksiyon bozukluğu gelişmesi ve sonuçta azotemi, izostenüri ve idrarda sodyum atılımının artmasıdır. Postrenal ABY; Çocukluk çağında sık değil, obstrüksiyonun her iki üreter veya mesane çıkışında olmasıdır.
Akut böbrek yetmezliği de Patogenez
 Hemen her türlü nedenle oluşan ABY’de tübülüs hasarı vardır. Özellikle reabsorbsiyonda çok büyük rolü olan proksimal tübülün hasarı önemli rol oynar.
Tübülüs hücrelerinin kanlanması ve oksijen desteği , glomerül kan akımına bağlıdır. Kan akımının azalması tübülüs hücrelerinde iskemiye(ATP’ye bağlı Na-K pompası hasarı) bu ise hücre içi kalsiyumu artırarak hücre ölümüne(apoptoz) neden olur.
ABY’de Klinik
Oligüri
ödem
Hipertansiyon
Kusma
Letarji
Altta yatan nedene bağlı olarak prerenal yetersizlikte(dehidratasyon,şok), renal yetersizlıkte (sistemik hastalıklara bağlı bulgular) anemi, trombositopeni, deride döküntü olabilir.
Ayrıca ABY’ye bağlı komplikasyonlar sonucu; Kalp yetmezliği, konvülziyon, GİS kanaması...
Akut böbrek yetmezliği Tanı
 Öykü, fizik muayene ve laboratuar incelemeleri ile tanıya gidilir.
Öyküde; kusma, ishal, dehidratasyonda prerenal yetersizlik düşünülmelidir. Geçirilmiş deri veya boğaz enfeksiyonu öyküsü varsa poststreptokoksik glomerülonefrit düşünülmelidir. Kullanılan ilaçlar(aminoglikozid), kimyasal madeler , geçirmiş olduğu idrar yolu enfeksiyonları ve ameliyatlar öyküde sorularak tanıya gidilmelidir.
Fizik muayenede; deride döküntü olması(SLE, Henoch-Schönlein Purpurası..), palpasyonda büyük böbrek (renal ven trombozu, kist ,tümör...) , glop vesikal ve hipertansiyon varsa tespit edilmelidir.
Akut böbrek yetmezliği laboratuar;
 Anemi; dilusyona bağlı veya hemolitik(SLE, HÜS)
Trombisitipeni; SLE,HÜS, renal ven trombozu
Hiponatremi ; dilusyonel
Azotemi; üre, kreatinin artar
Hipokalsemi ve metabolik asidoz gelişir
C3 düzeyi; poststreptokoksik, SLE ve membranoproliferatif GN de düşer
ABY’de Tanı(3)
Laboratuar
Hiperpotasemi (EKG’de bulgusu T sivrileşmesi)
Röntgen; kardiyomegali , pulmoner konjesyon (kalp yetmezliğine bağlı)
USG; her ABY vakasında olası bir obstrüksiyonu dışlamak için abdominal USG yapılmalıdır. Ayrıca böbreğin büyük ve parenkim ekojenitesinin artması ABY olduğunu, böbreğin küçük olması ise Kronik böbrek yetmezliği ayrımında yol göstericidir.
ABY vakalarınada mutlaka prerenal/renal yetmezlik ayrımı, akut/kronik böbrek yetmezliği ayrımı yapılmalıdır.
Prerenal ve akut renal yetersizlik ayrımı prerenal renal
İdrar akım hızı değişken değişken İdrar osmolalitesi >500 <350 (mOsm/kgH2O) İdrar/plasma osmalalite oranı >1,3 <1,1 İdrar/plasma kreatinin oranı >40 <20 FeNa% (Na fraksiyonel atılımı) <1 >2
Prerenal yetersizlikte su ve tuz reabsorbsiyonu gerçekleşdiğinden idrar osmolalitesi yüksek, idrar sodyumu düşüktür. Renal yetersizlikte ise tübülüs fonksiyonları bozulduğu için idrar osmolalitesi düşük, idrar sodyumu yüksektir.
|
.gif)
mide ülseri 