Safra kesesi ve safra kesesi iltihabı

Karaciğerden barsağa giden boşaltıcı yolun dışında yer almış ve bir kanal ile temel safra yoluna bağlı olan; safra için depo görevini yapan ve safrayı daha konsantre (koyu) hâle getiren bir organ.

Şekil bakımından safra kesesi bir armuda benzer. Karaciğerin alt yüzündeki safra kesesi çukurunda yer almıştır. Kalın ucu Önde ve aşağıdadır. Safra kesesinin uzunluğu 8-12 cm ve genişliği 4-5 cm kadardır. Fakat duvarlan sağlam ve genişleme kabiliyeti fazla olduğundan, icap ettiğinde, patlamadan 200-250 cm3 kadar sıvı alabilir.

Karaciğerin devamlı olarak salgıladığı safra, safra kesesinde depolanıp, koyulaştırıldıktan sonra îcab ettiğinde safra kesesi kanalına, buradan da safra kanalı ile onikiparmak barsağına atılır. Bu kanalın onikiparmak barsağına açıldığı yerde, kanal ağzının açılıp kapanmasını sağlayan bir halkası olan Oddi sifinkteri (büzücü kası) bulunur. Safra kesesinin şu görevleri vardır

1. Safrayı depo eder. Bu maksatla su ve inorganik iyonlar kese duvarından emilirler ve safra hacmi 10-15 defa azalır. Safra tuzları, bilirubin, kolesterin gibi organik maddeler normalde kese duvarından emilmezler. Bu sebeple kesedeki safranın koyuluğu (konsantrasyonu) artar. Ancak bozuk kese duvarında mesela, safra kesesi iltihaplannda safra tuzlarına karşı, kese duvarının geçirgenliği artar.
2. Yemek esnasında yağ, yumurta sarısı gibi maddelerin etkisiyle onikiparmak barsağı mukozasından kolesistokinin çıkarak kesenin (kasılmasını) sağlar ve safra kesesinde depolanmış safra, barsağa boşalır. Böylece sindirim için lâzım olan kâfi miktarda safra temin edilmiş olur.
3. Safra kesesi, safra yolları­nın basıncını da düzenler. Kara­ciğerden safra salgılanması artırıp kanalda basınç yükselince, safra, keseye dolar. keseye dolar. îcâb ettiğinde 24 saatlik salgılanan safrayı kese depo edebilir. Böylece safra yollarında basıncın yükselmesini önler.