Herhangi bir nedenle dolaşan kan hacmindeki azalmaya bağlı olarak, beynin yeteri kadar oksijenlenememesiyle ortaya çıkan beyin fonksiyonlarındaki bozulmaya şok denir.
Kan dolaşımındaki geçici bir yetersizlikten tam dolanım yokluğuna kadar değişik derecelerde olabilir.

Şokun asıl sebebi kan ve plazma kaybedilmesidir ve şokun ağırlık derecesi kaybedilen plazma ve kanın miktarına bağlıdır. Az miiktarlardaiki kanamalarda kompansantris mekanizmalar kan basıncını'yükselterek şok tablosunu önlemeye çalışır. Ancak kan kaybı uzun sürdüğü zaman kompansantris mekaniz malar da yetersiz kalarak and şok tablosu oluşabilir. Şok belirtileri ya hemen çıkar, yada daha sonra meydana çıkar. Şok tablosu sonradan oluşanlarda, başlangıçtaki zahiri iyi görünmenin verdiği rahatlama ile atlanılabilir ve çok tehlikeli sonuçlar ortaya çıkar. Özellikle kunt karın travmalarında karaciğer ve dalak yaralanmaları ile, uyluk kemiği kırılmalarında oluşan hematomun hastayı şoka sokacak kadar büyük olduğunu akılda tutmak gerekir.

Şokun iki tipi vardır.
A — Sinirsel şok. Kanama ve plazma kaybı yoktur. Sinirsel olarak damarlardaki genişleme ile damarlar birer kan depoları haline gelerek beyine giden kan miktarı azalır. Bunun sonucu olarak da şok tablosu oluşur. Dehşet verici bir manzara karşısında kalanlarda oluşan baygınlıklar, yahutta kan tutması diye ifade edilen kandan korkan bir şahsın kan gördüğü zaman bayılması buna örnek teşkil eder.

B — Teessüs etmiş şok : Dolaşımdaki gerçek bir yetersizliğe bağlı olarak ortaya çıkar. Değişik sebep lerden olur.
1 — Kardiyojenik şok : Kalp hastalıklarına bağlı olarak meydana gelir. Kalp enfarktüsünde, romatizma! kalp hastalıklarında (özellikle kapak yetmezliği durumlarında), kalp tamponadı ve blok durumlarında meydana gelir.
2 — Hipovolemik şok : Dolaşan kan hacmindeki azalmaya 'bağlı olarak meydana çıkar. Kanamalarda, yanıklarda, ağır ishal ve kusmalarda dolaşan kan hacmindeki azalmaya bağlı olarak, şok oluşabilir.
3 — Yalancı hipovolemik şok : Burada gerçekte kan ve plazma kaybı yoktur. Ancak bazı bakteri toksinleri ile (besin zehirlenmesinde olduğu gibi), fazla ilaç almakla (barbitürat türü uyku ilaçları gibi) ve penisillin allerjisi gibi anaflaktik reaksiyonlarda ka-piller yatakta kan toplanmasına bağlı olarak dolaşan kan hacminde azalma olur.

ŞOKUN BELİRTİ VE BULGULARI:

— Fenalık hissi ve baygınlık hissi.
— Baş dönmesi, göz kararması. Hastanın yüzü soluktur adeta kül rengindedir.
— Vücut ısısında düşme (kardiyojenik ve toksak şokta düşme olmayabilir).
— Deri soğuk ve soluktur. Soğuk terleme vardır. Deri ıslaktır.
— Tansiyon düşer.

—    Bulantı ve kusma.
—    Şuur bulanıklığı ve şuur kaybı vardır.