Dünyada yaklaşık 200 milyon insanda tiroid hastalığı bulunmaktadır. Bu rakama rağmen sevindirici taraf bu tiroid hastalıklarının birçoğunun tedavisi mümkündür. Tedavi edilmemiş tiroid hastalıkları ise ciddi ve kalıcı sorunlara neden olabilmektedir

Tiroid bezi, boynun ön kısmında yerleşmiş olan ve salgıladığı hormonlarla vücut metabolizmamızı düzenleyen endokrin bir organdır. Tiroid bezi hastalıkları, basit guatrdan hayatı tehdit eden tiroid kanserine kadar geniş bir yelpazeyi içerir. En sık rastlanan tiroid hastalıkları, tiroid hormonlarının üretimindeki bozukluklardır. Tiroid hormonları aşırı salgılandığında hipertiroidizm, yetersiz salgılandığında ise hipotiroidizm meydana gelir. Tiroid bezinin büyümesi guatr adını alır. Bu büyümeye çoğunlukla tiroid hormonlarının azlığı ya da fazlalığı eşlik etmez.

Hipertiroidi ya da hipotirioidi denilen tiroid hormon değişikliklerinin bir takım belirtileri vardır.

Hipertiroidi Belirtileri:

1-İştah artış artışına rağmen kilo kaybı
2- Sinirlilik, acelecilik, çabuk yorulma
3- Terleme, sıcağa tahammülsüzlük
4- Çarpıntı, yüksek kan basıncı
5- İshal veya sık dışkılama
6- Ağız kuruluğu, çok su içme, sık idrara çıkma, gece idrara çıkma
7- Kas güçsüzlüğü, ellerde titreme
8- Bakışlarda şaşkınlık veya korku ifadesi. Göz kapağının yukarıya doğru gerilmesi ve göz kapağında şişme.
9- Göz kürelerinin öne doğru belirmesi. Gözü oynatan kasların tutulmasına bağlı olarak yukarı ve dış üst yana bakışta zorluk.

Hipotiroidizm Belirtileri:

1-Halsizlik, çabuk yorulma, hareketlerde yavaşlama
2- Kalp atışlarının yavaşlaması
3- Uyku eğiliminin artması
4- Soğuğa dayanıksızlık
5- Ses kalınlaşması, yavaş ve kısık sesle konuşma
6- Deride kalınlaşma, kuruluk, saç dökülmesi, kaşların kenarlardan dökülmesi
7- Kabızlık
8- Terleme azlığı
9- Yüzde ve gözkapaklarında şişkinlik

Guatr

Tiroid bezinin büyümesi GUATR olarak adlandırılır. Guatr, her zaman hastalık anlamına gelmemektedir. Erginlik çağında ve hamilelikte tiroid bezi büyüyebilmektedir. Bu tip büyümeler ‘fizyolojik büyümeler’ olarak adlandırılır ve hastalık olarak kabul edilmezler. Ama yinede bu duruma hipertiroidizm ya da hipotiroidizm seyrek olarak ta olsa eşlik edebilir.

Tiroid Nodülleri

Tiroid nodülü, tiroid bezindeki bölgesel şişliğe denir. Nodüller tek başına olabilecekleri gibi ‘multinodüler guatr’da olduğu gibi birden çok ta olabilir. Multinodüler guatr özellikle yaşlı kişilerde sıktır ve sıklıkla yakınmasız seyrederler. Tek nodüllü guatr ise toplumun %5’inde görülmektedir. Tek nodüllü hastaların çoğu tiroid bezinde bir problem olduğundan habersizdir. Tiroid bezinde nodül yapan pek çok neden vardır. Bunlardan biri de kanserdir. Nadir görülse de, kanser bu nedenler arasından en önemli olanıdır. Çoğu zaman bu nodüller tiroid bezi muayenesi yapılmadığı için fark edilmez. Eğer nodül çok küçük değilse muayene sırasında nodül fark edilebilir. Bunun dışında ultrason ve sintigrafi gibi yöntemler nodüllerin sayısı, özelliği, büyümesi hakkında yeterli bilgi verebilir.

Tiroid Nodüllerinin Tedavisi

Nodülün tedavisi nodülün özelliğine bağlıdır. Genellikle fazla sayıdaki nodül iyi karakterli olmakla birlikte tek nodülün kanser niteliği taşıma ihtimali daha fazladır. Bu nodüllerin ayrımında sintigrafik olarak sıcak nodül ifadesi ve biyopside ‘kanser hücrelerin saptanmadığı’ nodüller rahatlıkla iyi huylu olarak değerlendirilebilirler. Ancak sintigrafinin soğuk olarak yorumlandığı ve patolojinin kanser lehine olarak yorumladığı nodüller mutlaka çıkarılmalıdır.

İyi huylu nodüller, hormon tedavisi ile kontrol altına alınabilir, boyutları azalabilir. Bu tür hastaların kontrol tetkikleri mutlaka her 6 ayda bir yapılmalıdır. Çoğu iyi huylu nodüller boyutları, hormon tedavisine rağmen değişmemektedir, artmamaktadır. İlaç tedavisine rağmen büyüyen bir nodül varsa mutlaka kanserden şüphelenmek gerekir. Bu hastalarda da cerrahi olarak nodülün çıkarılması tedavide gerekebilir.

Gebelik Ve Tiroid İlaçları

Şunu başta söylemek gerekir ki hem hipotiroidizm hem de hipertiroidizm hamileliğe engel teşkil edebilir. Bu yüzden infertilite yani çocuk sahibi olamayan bayanlara mutlaka tiroid hormonlarına bakılması gerekir.

Hamilelikte guatr ilaçlarının kullanımında, eğer kişi hipotiroidiyse ve dışarıdan tiroid hormonu ( Tefor, Levotiron ticari adıyla piyasadadır) kullanıyorsa bu ilaca mutlak surette devam etmesi gerekir. Hatta gebeliğin ilerleyen haftalarında bu ilacın doz gereksinimi artabilir. Eğer anne hipertiroidiyse ve buna yönelik ilaçlarını kullanıyorsa ( Propycil, Thyromazol ticari ismiyle piyasadadır.) bir endokrinoloji uzmanının görüşünü almak gerekir. Ama bu ilaçlar genelde güvenli kabul edilir.

Dr. Bünyamin Kısacık